Bhagavad Gita Chapter 10

श्रीभगवानुवाच भूय एव महाबाहो शृणु मे परमं वचः । यत्तेऽहं प्रीयमाणाय वक्ष्यामि हितकाम्यया ॥

The Blessed Lord said: Again, O mighty-armed (Arjuna), hear My supreme word, which I shall speak to you who are beloved,…

न मे विदुः सुरगणाः प्रभवं न महर्षयः । अहमादिर्हि देवानां महर्षीणां च सर्वशः ॥

Neither the hosts of the gods nor the great sages know My origin (prabhava). For I am the origin (adi) of the gods and o…

यो मामजमनादिं च वेत्ति लोकमहेश्वरम् । असम्मूढः स मर्त्येषु सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥

Whoever knows Me as unborn (aja), without beginning (anadi), and the Supreme Lord of worlds — that one, undeluded among …

बुद्धिर्ज्ञानमसम्मोहः क्षमा सत्यं दमः शमः । सुखं दुःखं भवोऽभावो भयं चाभयमेव च ॥

Intelligence (buddhi), knowledge (jnana), non-delusion (asammoha), patience (kshama), truth (satya), self-restraint (dam…

अहिंसा समता तुष्टिः तपो दानं यशोऽयशः । भवन्ति भावा भूतानां मत्त एव पृथग्विधाः ॥

Non-violence (ahimsa), equanimity (samata), contentment (tushtih), austerity (tapas), charity (danam), fame (yashas), an…

महर्षयः सप्त पूर्वे चत्वारो मनवस्तथा । मद्भावा मानसा जाता येषां लोक इमाः प्रजाः ॥

The seven great sages of old, and the four Manus — born of My nature, arising from My mind — from them, these creatures …

एतां विभूतिं योगं च मम यो वेत्ति तत्त्वतः । सोऽविकम्पेन योगेन युज्यते नात्र संशयः ॥

Whoever knows this vibhuti (divine glory) and yoga (divine power) of Mine truly — that one is united with unshakeable yo…

अहं सर्वस्य प्रभवो मत्तः सर्वं प्रवर्तते । इति मत्वा भजन्ते मां बुधा भावसमन्विताः ॥

I am the origin of all; everything proceeds from Me. Knowing this, the wise, endowed with bhava (feeling/existence), wor…

मच्चित्ता मद्गतप्राणा बोधयन्तः परस्परम् । कथयन्तश्च मां नित्यं तुष्यन्ति च रमन्ति च ॥

With minds fixed on Me, with life-breath directed to Me — enlightening one another, constantly speaking of Me — they are…

तेषां सततयुक्तानां भजतां प्रीतिपूर्वकम् । ददामि बुद्धियोगं तं येन मामुपयान्ति ते ॥

To those ever united with Me, worshipping (Me) with love — I give that yoga of knowledge (buddhi-yoga) by which they com…

तेषामेवानुकम्पार्थं अहमज्ञानजं तमः । नाशयाम्यात्मभावस्थो ज्ञानदीपेन भास्वता ॥

Out of compassion for them alone, I — dwelling in the very being of the self — destroy the darkness born of ignorance wi…

अर्जुन उवाच । परं ब्रह्म परं धाम पवित्रं परमं भवान् । पुरुषं शाश्वतं दिव्यं आदिदेवमजं विभुम् ॥

Arjuna said: You are the Supreme Brahman, the Supreme Abode, the supremely purifying. You are the eternal divine Purusha…

आहुस्त्वामृषयः सर्वे देवर्षिर्नारदस्तथा । असितो देवलो व्यासः स्वयं चैव ब्रवीषि मे ॥

All the sages declare this of You — the divine sage Narada as well as Asita, Devala, and Vyasa — and You Yourself now te…

सर्वमेतदृतं मन्ये यन्मां वदसि केशव । न हि ते भगवन्व्यक्तिं विदुर्देवा न दानवाः ॥

All this that You tell me, O Keshava, I consider true. Neither the gods (deva) nor the demons (danava), O Blessed One, k…

स्वयमेवात्मनात्मानं वेत्थ त्वं पुरुषोत्तम । भूतभावन भूतेश देवदेव जगत्पते ॥

You alone know Yourself by Yourself, O Purushottama (Supreme Person), O Bhutabhavana (Nourisher of beings), O Bhuteshvar…

वक्तुमर्हस्यशेषेण दिव्या ह्यात्मविभूतयः । याभिर्विभूतिभिर्लोकानिमांस्त्वं व्याप्य तिष्ठसि ॥

Please tell me completely of Your divine self-glories — by which vibhutis (glories) You pervade these worlds and abide.…

कथं विद्यामहं योगिंस् त्वां सदा परिचिन्तयन् । केषु केषु च भावेषु चिन्त्योऽसि भगवन्मया ॥

How am I to know You, O Yogi, by constantly thinking of You? In which forms (bhavaeshu) am I to contemplate You, O Bless…

विस्तरेणात्मनो योगं विभूतिं च जनार्दन । भूयः कथय तृप्तिर्हि शृण्वतो नास्ति मेऽमृतम् ॥

Tell me again in detail of Your yoga and vibhuti, O Janardana. For hearing Your nectar-like words, I am never satisfied.…

श्रीभगवानुवाच हन्त ते कथयिष्यामि दिव्या ह्यात्मविभूतयः । प्राधान्यतः कुरुश्रेष्ठ नास्त्यन्तो विस्तरस्य मे ॥

The Blessed Lord said: Well then, I shall tell you of My divine vibhutis (divine glories) — only the principal ones (pra…

अहमात्मा गुडाकेश सर्वभूताशयस्थितः । अहमादिश्च मध्यं च भूतानामन्त एव च ॥

I am the Atman, O Gudakesha, dwelling in the heart of all beings. I am the beginning, the middle, and the very end of be…

आदित्यानामहं विष्णुर् ज्योतिषां रविरंशुमान् । मरीचिर्मरुतामस्मि नक्षत्राणामहं शशी ॥

Among the Adityas I am Vishnu; among lights I am the radiant sun; among the Maruts I am Marichi; among the stars I am th…

वेदानां सामवेदोऽस्मि देवानामस्मि वासवः । इन्द्रियाणां मनश्चास्मि भूतानामस्मि चेतना ॥

Among the Vedas I am the Sama Veda; among the gods I am Indra (Vasava); among the senses I am the mind; among beings I a…

रुद्राणां शङ्करश्चास्मि वित्तेशो यक्षरक्षसाम् । वसूनां पावकश्चास्मि मेरुः शिखरिणामहम् ॥

Among the Rudras I am Shankara; among the Yakshas and Rakshasas I am Kubera (Vitteshvara); among the Vasus I am Pavaka (…

पुरोधसां च मुख्यं मां विद्धि पार्थ बृहस्पतिम् । सेनानीनामहं स्कन्दः सरसामस्मि सागरः ॥

Among priests (purohitas), know Me as the chief — Brihaspati, O Partha; among generals (senanina) I am Skanda; among bod…

महर्षीणां भृगुरहं गिरामस्म्येकमक्षरम् । यज्ञानां जपयज्ञोऽस्मि स्थावराणां हिमालयः ॥

Among the great sages I am Bhrigu; among words I am the one imperishable syllable (OM); among yajnas I am japa-yajna; am…

अश्वत्थः सर्ववृक्षाणां देवर्षीणां च नारदः । गन्धर्वाणां चित्ररथः सिद्धानां कपिलो मुनिः ॥

Among all trees I am the Ashvattha (sacred fig/peepal); among divine sages (devarshi) I am Narada; among Gandharvas I am…

उच्चैःश्रवसमश्वानां विद्धि माममृतोद्भवम् । ऐरावतं गजेन्द्राणां नराणां च नराधिपम् ॥

Among horses, know Me as Ucchaihshravas, born from the nectar (amruta) of the churning of the cosmic ocean; among the lo…

आयुधानामहं वज्रं धेनूनामस्मि कामधुक् । प्रजनश्चास्मि कन्दर्पः सर्पाणामस्मि वासुकिः ॥

Among weapons I am the thunderbolt; among cows I am the Kamadhenu (wish-fulfilling cow); among progenitors I am Kandarpa…

अनन्तश्चास्मि नागानां वरुणो यादसामहम् । पितृ़णामर्यमा चास्मि यमः संयमतामहम् ॥

Among serpents (naga) I am Ananta (Shesha); among water-beings (yadasa) I am Varuna; among the ancestors (pitri) I am Ar…

प्रह्लादश्चास्मि दैत्यानां कालः कलयतामहम् । मृगाणां च मृगेन्द्रोऽहं वैनतेयश्च पक्षिणाम् ॥

Among the Daityas (demons) I am Prahlada; among the reckoners I am Time; among the beasts I am the lion (king of beasts)…

पवनः पवतामस्मि रामः शस्त्रभृतामहम् । झषाणां मकरश्चास्मि स्रोतसामस्मि जाह्नवी ॥

Among purifiers I am the wind (Pavana); among weapon-wielders I am Rama; among fish I am the Makara (the great sea creat…

सर्गाणामादिरन्तश्च मध्यं चैवाहमर्जुन । अध्यात्मविद्या विद्यानां वादः प्रवदतामहम् ॥

Among creations I am the beginning (adi), the end (anta), and the middle (madhya), O Arjuna; among sciences (vidya) I am…

अक्षराणामकारोऽस्मि द्वन्द्वः सामासिकस्य च । अहमेवाक्षयः कालो धाताहं विश्वतोमुखः ॥

Among letters I am the letter A; among compound words I am the dvandva. I alone am the imperishable Time; I am the Creat…

मृत्युः सर्वहरश्चाहम् उद्भवश्च भविष्यताम् । कीर्तिः श्रीर्वाक् च नारीणां स्मृतिर्मेधा धृतिः क्षमा ॥

I am all-devouring Death (mrtyuh sarva-harah), and I am the origin (udbhava) of those who are yet to be born; among the …

बृहत्साम तथा साम्नां गायत्री छन्दसामहम् । मासानां मार्गशीर्षोऽहम् ऋतूनां कुसुमाकरः ॥

Among the Sama hymns I am the Brihatsama; among meters (chandas) I am the Gayatri; among months I am Margashirsha; among…

द्यूतं छलयतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम् । जयोऽस्मि व्यवसायोऽस्मि सत्त्वं सत्त्ववतामहम् ॥

I am the gambling of the deceitful (chalayatam); I am the splendour (tejas) of the splendid; I am victory (jaya); I am e…

वृष्णीनां वासुदेवोऽस्मि पाण्डवानां धनञ्जयः । मुनीनामप्यहं व्यासः कवीनामुशना कविः ॥

Among the Vrishnis I am Vasudeva; among the Pandavas I am Dhananjaya (Arjuna); among the sages I am Vyasa; among the see…

दण्डो दमयतामस्मि नीतिरस्मि जिगीषताम् । मौनं चैवास्मि गुह्यानां ज्ञानं ज्ञानवतामहम् ॥

I am the rod (danda) of those who punish/restrain (damayatam); I am the statesmanship/policy (niti) of those who seek vi…

यच्चापि सर्वभूतानां बीजं तदहमर्जुन । न तदस्ति विना यत्स्यान्मया भूतं चराचरम् ॥

And whatever is the seed of all beings — that I am, O Arjuna. There is no being, moving or unmoving, that could exist wi…

नान्तोऽस्ति मम दिव्यानां विभूतीनां परन्तप । एष तूद्देशतः प्रोक्तो विभूतेर्विस्तरो मया ॥

There is no end (anta) to My divine vibhutis, O Parantapa (scorcher of foes). This account of My vibhuti has been declar…

यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा । तत्तदेवावगच्छ त्वं मम तेजोंऽशसम्भवम् ॥

Whatever being is glorious, prosperous, or mighty — know that every such thing is born of a portion of My splendor (teja…

अथवा बहुनैतेन किं ज्ञातेन तवार्जुन । विष्टभ्याहमिदं कृत्स्नं एकांशेन स्थितो जगत् ॥

Or else, what is the need, O Arjuna, of knowing all this in detail? I support this entire world by pervading it with a s…