Bhagavad Gita Chapter 18

अर्जुन उवाच संन्यासस्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम् । त्यागस्य च हृषीकेश पृथक्केशिनिषूदन ॥

Arjuna said: O mighty-armed one (Maha-baho), O Hrishikesha, O Slayer of Keshi — I desire to know the truth (tattva) of s…

काम्यानां कर्मणां न्यासं संन्यासं कवयो विदुः । सर्वकर्मफलत्यागं प्राहुस्त्यागं विचक्षणाः ॥

The wise understand sannyasa as the giving up of desire-motivated actions. The discerning call tyaga the relinquishment …

त्याज्यं दोषवदित्येके कर्म प्राहुर्मनीषिणः । यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यमिति चापरे ॥

Some sages (manishinah) declare that action should be abandoned as an evil (dosha-vat). Others say that acts of sacrific…

निश्चयं शृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम । त्यागो हि पुरुषव्याघ्र त्रिविधः संप्रकीर्तितः ॥

Hear My conclusion (nishcaya) in this matter of tyaga, O best of the Bharatas (Bharata-sattama). Tyaga, O tiger among me…

यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् । यज्ञो दानं तपश्चैव पावनानि मनीषिणाम् ॥

Acts of sacrifice, charity, and austerity should not be abandoned — they must indeed be performed. Yajna, dana, and tapa…

एतान्यपि तु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा फलानि च । कर्तव्यानीति मे पार्थ निश्चितं मतमुत्तमम् ॥

But even these actions (yajna, dana, tapas) should be performed, O Partha, abandoning attachment (sanga) and also fruits…

नियतस्य तु संन्यासः कर्मणो नोपपद्यते । मोहात्तस्य परित्यागस् तामसः परिकीर्तितः ॥

Renunciation of obligatory action is not proper. Abandoning it through delusion is declared to be tamasic.…

दुःखमित्येव यत्कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत् । स कृत्वा राजसं त्यागं नैव त्यागफलं लभेत् ॥

One who abandons action saying 'it is painful' and from fear of bodily trouble — performing rajasic renunciation — does …

कार्यमित्येव यत्कर्म नियतं क्रियतेऽर्जुन । सङ्गं त्यक्त्वा फलं चैव स त्यागः सात्त्विको मतः ॥

O Arjuna, whatever obligatory action is performed simply because it ought to be done (karyam iti eva), abandoning attach…

न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्जते । त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः ॥

The renouncer who is filled with sattva, who is wise and whose doubts are cut away, neither hates unpleasant action nor …

न हि देहभृता शक्यं त्यक्तुं कर्माण्यशेषतः । यस्तु कर्मफलत्यागी स त्यागीत्यभिधीयते ॥

For it is not possible for an embodied being to give up actions entirely. But one who renounces the fruits of action is …

अनिष्टमिष्टं मिश्रं च त्रिविधं कर्मणः फलम् । भवत्यत्यागिनां प्रेत्य न तु संन्यासिनां क्वचित् ॥

The threefold fruit of action — undesirable (anishta), desirable (ishta), and mixed (mishram) — accrues after death (pre…

पञ्चैतानि महाबाहो कारणानि निबोध मे । साङ्ख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि सिद्धये सर्वकर्मणाम् ॥

Know from Me these five causes, O mighty-armed, as declared in the Sankhya system for the accomplishment of all actions.…

अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् । विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम् ॥

The seat/locus (adhisthana = body), also the doer (karta = ego-agent), the various kinds of instruments (karana = senses…

शरीरवाङ्मनोभिर्यत् कर्म प्रारभते नरः । न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः ॥

Whatever action a person (narah) undertakes with body (sharira), speech (vak), or mind (manah) — whether right (nyayyam)…

तत्रैवं सति कर्तारम् आत्मानं केवलं तु यः । पश्यत्यकृतबुद्धित्वान् न स पश्यति दुर्मतिः ॥

This being so (tatraivam sati), the person with impure/undeveloped intellect (akrta-buddhi) who sees the Self alone (atm…

यस्य नाहंकृतो भावो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते । हत्वापि स इमाँल्लोकान् न हन्ति न निबध्यते ॥

One whose sense of agency is not ego-motivated (na-ahankrta), whose intellect is not tainted — even if such a one slays …

ज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता त्रिविधा कर्मचोदना । करणं कर्म कर्तेति त्रिविधः कर्मसंग्रहः ॥

Knowledge, the object of knowledge and the knower: this is the threefold impulse to action. The instrument, the action a…

ज्ञानं कर्म च कर्ता च त्रिधैव गुणभेदतः । प्रोच्यते गुणसंख्याने यथावच्छृणु तान्यपि ॥

Knowledge, action, and the doer are each declared to be of three kinds, according to the distinctions of the gunas. Hear…

सर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते । अविभक्तं विभक्तेषु तज्ज्ञानं विद्धि सात्त्विकम् ॥

That knowledge by which one sees the one imperishable Being in all beings, undivided in the divided — know that knowledg…

पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान्पृथग्विधान् । वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विद्धि राजसम् ॥

But that knowledge which sees, through the lens of separateness (prthaktvena), different existences of varied kinds (nan…

यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन् कार्ये सक्तमहैतुकम् । अतत्त्वार्थवदल्पं च तत्तामसमुदाहृतम् ॥

But that knowledge which clings to one limited thing (ekasmin karye) as if it were the whole (krtsnavat), without reason…

नियतं सङ्गरहितम् अरागद्वेषतः कृतम् । अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत्सात्त्विकमुच्यते ॥

Action that is obligatory (niyatam), done without attachment (sanga-rahitam), performed without love or hatred (araga-dv…

यत्तु कामेप्सुना कर्म साहङ्कारेण वा पुनः । क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम् ॥

But action that is done with much effort (bahulayasam), by one who is seeking desire-satisfaction (kamepsuna) or motivat…

अनुबन्धं क्षयं हिंसाम् अनपेक्ष्य च पौरुषम् । मोहादारभ्यते कर्म यत्तत्तामसमुच्यते ॥

Action that is undertaken through delusion (mohat), without regard for consequences (anubandham), loss (kshayam), injury…

मुक्तसङ्गोऽनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः । सिद्ध्यसिद्ध्योर्निर्विकारः कर्ता सात्त्विक उच्यते ॥

The doer who is free from attachment (mukta-sanga), without ego-assertion (anaham-vadi), endowed with resolve and enthus…

रागी कर्मफलप्रेप्सुर् लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः । हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः ॥

The doer who is passionate (ragi), who desires the fruits of action (karma-phala-prepsuh), who is greedy (lubdha), harmf…

अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैष्कृतिकोऽलसः । विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते ॥

The doer who is undisciplined (ayukta), vulgar (prakrta), stubborn (stabdha), deceitful (shatho), wicked/malicious (nais…

बुद्धेर्भेदं धृतेश्चैव गुणतस्त्रिविधं शृणु । प्रोच्यमानमशेषेण पृथक्त्वेन धनञ्जय ॥

O Dhananjaya (Arjuna), hear the threefold distinction (tri-vidham bhedam) of buddhi (discernment) and dhriti (resolve/st…

प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये । बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुद्धिः सा पार्थ सात्त्विकी ॥

O Partha, the buddhi which knows engagement (pravrtti) and withdrawal (nivrtti), what should (karya) and should not (aka…

यया धर्ममधर्मं च कार्यं चाकार्यमेव च । अयथावत्प्रजानाति बुद्धिः सा पार्थ राजसी ॥

O Partha, the buddhi by which one incorrectly (ayathavat) understands dharma and adharma, and what should (karya) and sh…

अधर्मं धर्ममिति या मन्यते तमसावृता । सर्वार्थान्विपरीतांश्च बुद्धिः सा पार्थ तामसी ॥

O Partha, the buddhi which, covered by darkness (tamasavrtA), thinks adharma is dharma — and sees all things in a perver…

धृत्या यया धारयते मनःप्राणेन्द्रियक्रियाः । योगेनाव्यभिचारिण्या धृतिः सा पार्थ सात्त्विकी ॥

O Partha, the dhriti (resolve/steadiness) by which, through unwavering yoga (avyabhicarinya yogena), one sustains (dhara…

यया तु धर्मकामार्थान् धृत्या धारयते ऽर्जुन । प्रसङ्गेन फलाकाङ्क्षी धृतिः सा पार्थ राजसी ॥

But that by which one holds dharma, pleasure, and wealth with attachment, desiring fruits — that firmness is rajasic, O …

यया स्वप्नं भयं शोकं विषादं मदमेव च । न विमुञ्चति दुर्मेधा धृतिः सा पार्थ तामसी ॥

That by which a foolish person does not give up sleep, fear, grief, despondency, and arrogance — that firmness is tamasi…

सुखं त्विदानीं त्रिविधं शृणु मे भरतर्षभ । अभ्यासाद्रमते यत्र दुःखान्तं च निगच्छति ॥

And now hear from Me of the three kinds of happiness, O best of the Bharatas — that in which one finds delight through p…

यत्तदग्रे विषमिव परिणामेऽमृतोपमम् । तत्सुखं सात्त्विकं प्रोक्तं आत्मबुद्धिप्रसादजम् ॥

That happiness which is like poison at first and like nectar at the end — born from the clarity of one's Self-knowledge …

विषयेन्द्रियसंयोगाद् यत्तदग्रे ऽमृतोपमम् । परिणामे विषमिव तत्सुखं राजसं स्मृतम् ॥

The happiness that arises from the contact of senses with their objects — like nectar at first, but like poison at the e…

यदग्रे चानुबन्धे च सुखं मोहनमात्मनः । निद्रालस्यप्रमादोत्थं तत्तामसमुदाहृतम् ॥

That happiness which deludes the Self both at the beginning and in the consequence, arising from sleep, laziness, and ne…

न तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा पुनः । सत्त्वं प्रकृतिजैर्मुक्तं यदेभिः स्यात्त्रिभिर्गुणैः ॥

There is no being either on earth or again in heaven among the gods that is free from these three gunas born of Prakriti…

ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परन्तप । कर्माणि प्रविभक्तानि स्वभावप्रभवैर्गुणैः ॥

The duties of Brahmins, Kshatriyas, Vaishyas, and Shudras are divided according to the qualities born of their own natur…

शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च । ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं ब्रह्मकर्म स्वभावजम् ॥

Serenity, self-restraint, austerity, purity, patience, uprightness, knowledge, discernment, and faith in the Divine — th…

शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्यपलायनम् । दानमीश्वरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम् ॥

Heroism, majesty, firmness, skill, not fleeing in battle, generosity, and the nature of a ruler — these are the Kshatriy…

कृषिगौरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम् । परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम् ॥

Farming, cattle-tending, and trade are the Vaishya's duties born of nature; and service by its very nature is the Shudra…

स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धिं लभते नरः । स्वकर्मनिरतः सिद्धिं यथा विन्दति तच्छृणु ॥

Devoted to their own duty, each person attains perfection. How one devoted to their own work attains perfection — hear o…

यतः प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदं ततम् । स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं विन्दति मानवः ॥

By worshipping, through one's own action, the one from whom all beings arise and by whom all this is pervaded — a person…

श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात् । स्वभावनियतं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम् ॥

Better is one's own dharma, though imperfectly performed, than the dharma of another well performed. Performing the acti…

सहजं कर्म कौन्तेय सदोषमपि न त्यजेत् । सर्वारम्भा हि दोषेण धूमेनाग्निरिवावृताः ॥

One should not abandon the duty born of one's nature, O Kaunteya, even if it has defects — all undertakings are covered …

असक्तबुद्धिः सर्वत्र जितात्मा विगतस्पृहः । नैष्कर्म्यसिद्धिं परमां संन्यासेनाधिगच्छति ॥

One whose intellect is unattached everywhere, whose self is conquered, from whom desires have gone — through renunciatio…

सिद्धिं प्राप्तो यथा ब्रह्म तथाप्नोति निबोध मे । समासेनैव कौन्तेय निष्ठा ज्ञानस्य या परा ॥

How one who has attained perfection also attains Brahman — learn of that from Me briefly, O Kaunteya. It is the supreme …

बुद्ध्या विशुद्धया युक्तो धृत्यात्मानं नियम्य च । शब्दादीन्विषयांस्त्यक्त्वा रागद्वेषौ व्युदस्य च ॥

Equipped with pure intellect, controlling the self with firmness, having abandoned sound and other sense-objects, castin…

विविक्तसेवी लघ्वाशी यतवाक्कायमानसः । ध्यानयोगपरो नित्यं वैराग्यं समुपाश्रितः ॥

Dwelling in solitude, eating lightly, controlling speech, body and mind — always devoted to meditation-yoga, taking refu…

अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम् । विमुच्य निर्ममः शान्तो ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥

Releasing ego, force, arrogance, desire, anger, and possessiveness — free from 'mine,' peaceful — one becomes fit to att…

ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचति न काङ्क्षति । समः सर्वेषु भूतेषु मद्भक्तिं लभते पराम् ॥

Become Brahman-realized (brahma-bhuta), with a joyful self — one neither grieves nor desires. Equal toward all beings, o…

भक्त्या मामभिजानाति यावान्यश्चास्मि तत्त्वतः । ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम् ॥

Through devotion one knows Me truly — who and what I am. Then, knowing Me in truth, one enters into Me immediately.…

सर्वकर्माण्यपि सदा कुर्वाणो मद्व्यपाश्रयः । मत्प्रसादादवाप्नोति शाश्वतं पदमव्ययम् ॥

Even while always performing all actions, one who has taken refuge in Me attains, by My grace, the eternal, imperishable…

चेतसा सर्वकर्माणि मयि संन्यस्य मत्परः । बुद्धियोगमुपाश्रित्य मच्चित्तः सततं भव ॥

Surrendering all actions to Me mentally, making Me the highest goal, taking refuge in the yoga of intellect — constantly…

मच्चित्तः सर्वदुर्गाणि मत्प्रसादात्तरिष्यसि । अथ चेत्त्वमहङ्कारान् न श्रोष्यसि विनङ्क्ष्यसि ॥

With your mind on Me, you shall cross all obstacles by My grace. But if from ego you will not listen, you shall perish.…

यदहङ्कारमाश्रित्य न योत्स्य इति मन्यसे । मिथ्यैष व्यवसायस्ते प्रकृतिस्त्वां नियोक्ष्यति ॥

If, relying on ego, you think 'I will not fight' — that resolve of yours is in vain. Your own nature will compel you.…

स्वभावजेन कौन्तेय निबद्धः स्वेन कर्मणा । कर्तुं नेच्छसि यन्मोहात् करिष्यस्यवशो ऽपि तत् ॥

Bound by your own action born of your nature, O Kaunteya — what through delusion you do not wish to do, you shall do hel…

ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशे ऽर्जुन तिष्ठति । भ्रामयन्सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया ॥

The Lord dwells in the heart-region of all beings, O Arjuna, causing all beings to revolve by His Maya, as if mounted on…

तमेव शरणं गच्छ सर्वभावेन भारत । तत्प्रसादात्परां शान्तिं स्थानं प्राप्स्यसि शाश्वतम् ॥

Go to Him alone for refuge with your whole being, O Bharata. By His grace you shall attain supreme peace and the eternal…

इति ते ज्ञानमाख्यातं गुह्याद्गुह्यतरं मया । विमृश्यैतदशेषेण यथेच्छसि तथा कुरु ॥

Thus the knowledge more secret than all secrets has been declared to you by Me. Reflect on this fully, and then do as yo…

सर्वगुह्यतमं भूयः शृणु मे परमं वचः । इष्टो ऽसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम् ॥

Hear again My supreme word, the most secret of all. You are firmly loved by Me — and therefore I shall tell you what is …

मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु । मामेवैष्यसि सत्यं ते प्रतिजाने प्रियोऽसि मे ॥

Fix your mind on Me, be devoted to Me, worship Me, bow to Me — you shall come to Me. I promise you truly — you are dear …

सर्वधर्मान्परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज । अहं त्वा सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः ॥

Giving up all dharmas, take refuge in Me alone. I will liberate you from all sins. Do not grieve.…

इदं ते नातपस्काय नाभक्ताय कदाचन । न चाशुश्रूषवे वाच्यं न च मां यो ऽभ्यसूयति ॥

This is never to be told by you to one without austerity, nor to one without devotion, nor to one who does not wish to h…

य इमं परमं गुह्यं मद्भक्तेष्वभिधास्यति । भक्तिं मयि परां कृत्वा मामेवैष्यत्यसंशयः ॥

One who shall proclaim this supreme secret to My devotees, having performed the highest devotion to Me — will without do…

न च तस्मान्मनुष्येषु कश्चिन्मे प्रियकृत्तमः । भविता न च मे तस्माद् अन्यः प्रियतरो भुवि ॥

None among humans does dearer service to Me than that person, nor shall there be another more beloved on earth.…

अध्येष्यते च य इमं धर्म्यं संवादमावयोः । ज्ञानयज्ञेन तेनाहम् इष्टः स्यामिति मे मतिः ॥

And whoever will study this sacred dialogue of ours — by that person I shall have been worshipped through the yajna of k…

श्रद्धावाननसूयश्च शृणुयादपि यो नरः । सो ऽपि मुक्तः शुभाँल्लोकान् प्राप्नुयात्पुण्यकर्मणाम् ॥

And even a person who hears with faith and without carping — they too shall be liberated and attain the blessed worlds o…

कच्चिदेतच्छ्रुतं पार्थ त्वयैकाग्रेण चेतसा । कच्चिदज्ञानसम्मोहः प्रणष्टस्ते धनञ्जय ॥

Has this been heard by you, O Partha, with undivided attention? Has your delusion born of ignorance been destroyed, O Dh…

अर्जुन उवाच नष्टो मोहः स्मृतिर्लब्धा त्वत्प्रसादान्मयाच्युत । स्थितोऽस्मि गतसन्देहः करिष्ये वचनं तव ॥

Arjuna said: My delusion is destroyed, and I have regained memory through your grace, O Achyuta. I stand firm, with doub…

सञ्जय उवाच । इत्यहं वासुदेवस्य पार्थस्य च महात्मनः । संवादमिममश्रौषम् अद्भुतं रोमहर्षणम् ॥

Sanjaya said: Thus I heard this wondrous dialogue of Vasudeva and the great-souled Partha, causing the hair to stand on …

व्यासप्रसादाच्छ्रुतवान् एतद्गुह्यमहं परम् । योगं योगेश्वरात्कृष्णात् साक्षात्कथयतः स्वयम् ॥

By the grace of Vyasa, I have heard this supreme secret yoga directly from Krishna, the Lord of yoga, who declared it Hi…

राजन्संस्मृत्य संस्मृत्य संवादमिममद्भुतम् । केशवार्जुनयोः पुण्यं हृष्यामि च मुहुर्मुहुः ॥

O King, as I recall again and again this wondrous, sacred dialogue of Keshava and Arjuna, I rejoice again and again.…

तच्च संस्मृत्य संस्मृत्य रूपमत्यद्भुतं हरेः । विस्मयो मे महान्राजन् हृष्यामि च पुनः पुनः ॥

And as I recall that most wondrous form of Hari again and again, O King, great is my wonder — and I rejoice again and ag…

यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः । तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम ॥

Where there is Krishna, the Lord of Yoga — where there is Arjuna, the archer — there, in my judgment, are prosperity, vi…