Bhagavad Gita Chapter 8

अर्जुन उवाच । किं तद्ब्रह्म किमध्यात्मं किं कर्म पुरुषोत्तम । अधिभूतं च किं प्रोक्तं अधिदैवं किमुच्यते ॥

Arjuna said: What is that Brahman? What is Adhyatma? What is Karma, O Purushottama? What is declared to be Adhibhuta? An…

अधियज्ञः कथं कोऽत्र देहेऽस्मिन्मधुसूदन । प्रयाणकाले च कथं ज्ञेयोऽसि नियतात्मभिः ॥

Who is the adhiyajna here in this body, and how, O Madhusudana? And how are You to be known by the self-controlled at th…

श्रीभगवानुवाच । अक्षरं ब्रह्म परमं स्वभावोऽध्यात्ममुच्यते । भूतभावोद्भवकरो विसर्गः कर्मसंज्ञितः ॥

The Blessed Lord said: The imperishable (Akshara) is the supreme Brahman. Its manifestation in the individual is called …

अधिभूतं क्षरो भावः पुरुषश्चाधिदैवतम् । अधियज्ञोऽहमेवात्र देहे देहभृतां वर ॥

Adhibhuta is the perishable being/nature. Adhidaiva is the Purusha (the divine cosmic person). Adhiyajna — I myself am t…

अन्तकाले च मामेव स्मरन्मुक्त्वा कलेवरम् । यः प्रयाति स मद्भावं याति नास्त्यत्र संशयः ॥

And whoever, at the time of death, departing while remembering Me alone — reaches My state. There is no doubt about this…

यं यं वापि स्मरन्भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम् । तं तमेवैति कौन्तेय सदा तद्भावभावितः ॥

Whatever state of being one remembers when one gives up the body at the end — to that very state one goes, O Kaunteya, a…

तस्मात्सर्वेषु कालेषु मामनुस्मर युध्य च । मय्यर्पितमनोबुद्धिर् मामेवैष्यस्यसंशयः ॥

Therefore, at all times, remember Me and fight. With mind and intellect offered to Me — you shall come to Me alone, with…

अभ्यासयोगयुक्तेन चेतसा नान्यगामिना । परमं पुरुषं दिव्यं याति पार्थानुचिन्तयन् ॥

With the mind made steady by the yoga of practice, not going elsewhere — meditating continuously on the Supreme Divine P…

कविं पुराणमनुशासितारं अणोरणीयांसमनुस्मरेद्यः । सर्वस्य धातारमचिन्त्यरूपं आदित्यवर्णं तमसः परस्तात् ॥

One who meditates on the Ancient Poet, the Ruler, subtler than the subtlest, sustainer of all, of inconceivable form, su…

प्रयाणकाले मनसाचलेन भक्त्या युक्तो योगबलेन चैव । भ्रुवोर्मध्ये प्राणमावेश्य सम्यक् स तं परं पुरुषमुपैति दिव्यम् ॥

At the time of departure, with an unmoving mind, united with devotion and by the power of yoga, having fixed the prana c…

यदक्षरं वेदविदो वदन्ति विशन्ति यद्यतयो वीतरागाः । यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति तत्ते पदं संग्रहेण प्रवक्ष्ये ॥

That which the knowers of the Veda call the Imperishable; that which the disciplined (yati) who are free from passion en…

सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च । मूर्ध्न्याधायात्मनः प्राणं आस्थितो योगधारणाम् ॥

Having controlled all the gates (senses), having restrained the mind in the heart, having fixed the prana at the crown o…

ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन्मामनुस्मरन् । यः प्रयाति त्यजन्देहं स याति परमां गतिम् ॥

Uttering the one-syllable 'OM' that is Brahman, remembering Me — whoever departs, leaving the body — that one attains th…

अनन्यचेताः सततं यो मां स्मरति नित्यशः । तस्याहं सुलभः पार्थ नित्ययुक्तस्य योगिनः ॥

Whoever remembers Me constantly, always, with undivided mind — for that yogi ever united, I am easily attained, O Partha…

मामुपेत्य पुनर्जन्म दुःखालयमशाश्वतम् । नाप्नुवन्ति महात्मानः संसिद्धिं परमां गताः ॥

Having reached Me, the great souls (mahatmanah) do not obtain rebirth into this impermanent abode of sorrow — they have …

आब्रह्मभुवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोऽर्जुन । मामुपेत्य तु कौन्तेय पुनर्जन्म न विद्यते ॥

From the realm of Brahma downward, all worlds are subject to return, O Arjuna. But having reached Me, O Kaunteya, rebirt…

सहस्रयुगपर्यन्तं अहर्यद्ब्रह्मणो विदुः । रात्रिं युगसहस्रान्तां तेऽहोरात्रविदो जनाः ॥

Those who know that the Day of Brahma extends to a thousand yugas, and the Night also extends to a thousand yugas — thos…

अव्यक्ताद्व्यक्तयः सर्वाः प्रभवन्त्यहरागमे । रात्र्यागमे प्रलीयन्ते तत्रैवाव्यक्तसंज्ञके ॥

At the coming of day, all manifest things arise from the Unmanifest. At the coming of night, they dissolve back into tha…

भूतग्रामः स एवायं भूत्वा भूत्वा प्रलीयते । रात्र्यागमेऽवशः पार्थ प्रभवत्यहरागमे ॥

This very same multitude of beings, arising again and again, is dissolved at the coming of night, and arises again at th…

परस्तस्मात्तु भावोऽन्यो ऽव्यक्तोऽव्यक्तात्सनातनः । यः स सर्वेषु भूतेषु नश्यत्सु न विनश्यति ॥

But beyond that (avyakta), there is another Being — Unmanifest, eternal — which does not perish even when all beings per…

अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तस् तमाहुः परमां गतिम् । यं प्राप्य न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम ॥

The Unmanifest called the Imperishable — that is said to be the supreme destination. Having reached which, they do not r…

पुरुषः स परः पार्थ भक्त्या लभ्यस्त्वनन्यया । यस्यान्तःस्थानि भूतानि येन सर्वमिदं ततम् ॥

That Supreme Purusha, O Partha, is attained only by undivided devotion (ananya-bhakti). Within Him all beings dwell; by …

यत्र काले त्वनावृत्तिं आवृत्तिं चैव योगिनः । प्रयाता यान्ति तं कालं वक्ष्यामि भरतर्षभ ॥

I shall now declare the time (conditions) at which yogis depart and do not return, and (conditions at which they) return…

अग्निर्ज्योतिरहः शुक्लः षण्मासा उत्तरायणम् । तत्र प्रयाता गच्छन्ति ब्रह्म ब्रह्मविदो जनाः ॥

Fire, light, day, the bright fortnight, the six months of the northern path (uttarayana) — departing by these, those who…

धूमो रात्रिस्तथा कृष्णः षण्मासा दक्षिणायनम् । तत्र चान्द्रमसं ज्योतिर् योगी प्राप्य निवर्तते ॥

Smoke, night, the dark fortnight, the six months of the southern path (dakshinayana) — the yogi who reaches the lunar li…

शुक्लकृष्णे गती ह्येते जगतः शाश्वते मते । एकया यात्यनावृत्तिम् अन्ययावर्तते पुनः ॥

These two paths of the world — the bright and the dark — are considered eternal. By one, one goes to non-return; by the …

नैते सृती पार्थ जानन् योगी मुह्यति कश्चन । तस्मात्सर्वेषु कालेषु योगयुक्तो भवार्जुन ॥

O Partha, knowing these two paths, no yogi is deluded. Therefore, at all times, be yoga-yukta (united in yoga), O Arjuna…

वेदेषु यज्ञेषु तपःसु चैव दानेषु यत्पुण्यफलं प्रदिष्टम् । अत्येति तत्सर्वमिदं विदित्वा योगी परं स्थानमुपैति चाद्यम् ॥

Whatever meritorious fruit is declared in the Vedas, in sacrifices, in austerities, and in gifts — the yogi who knows th…