Bhagavad Gita Chapter 14

पुनः परं प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम् । यज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिद्धिमितो गताः ॥

I shall again declare the supreme knowledge — the highest of all knowledge — knowing which all the sages have gone from …

इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः । सर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च ॥

Those who have taken refuge in this knowledge and attained the same nature as Mine — they are not born at creation, nor …

मम योनिर्महद्ब्रह्म तस्मिन्गर्भं दधाम्यहम् । सम्भवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत ॥

My womb is the great Brahman; in that I place the seed; from that arises the origin of all beings, O Bharata.…

सर्वयोनिषु कौन्तेय मूर्तयः सम्भवन्ति याः । तासां ब्रह्म महद्योनिः अहं बीजप्रदः पिता ॥

Whatever forms arise in all wombs, O Kaunteya — of them the great Brahman is the womb, and I am the seed-giving father.…

सत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसम्भवाः । निबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम् ॥

Sattva, rajas, and tamas — these gunas, born of Prakriti, bind the imperishable dweller in the body (dehin) to the body,…

तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात् प्रकाशकमनामयम् । सुखसङ्गेन बध्नाति ज्ञानसङ्गेन चानघ ॥

Among these, sattva — being stainless — illuminates and is free from disease. It binds through attachment to happiness a…

रजो रागात्मकं विद्धि तृष्णासङ्गसमुद्भवम् । तन्निबध्नाति कौन्तेय कर्मसङ्गेन देहिनम् ॥

Know rajas to be characterized by passion — born of thirst and attachment. It binds the embodied one through attachment …

तमस्त्वज्ञानजं विद्धि मोहनं सर्वदेहिनाम् । प्रमादालस्यनिद्राभिः तन्निबध्नाति भारत ॥

Know tamas as born of ignorance — it is the delusion of all embodied beings. It binds through negligence (pramada), lazi…

सत्त्वं सुखे सञ्जयति रजः कर्मणि भारत । ज्ञानमावृत्य तु तमः प्रमादे सञ्जयत्युत ॥

Sattva attaches to happiness; rajas attaches to action, O Bharata; and tamas, covering knowledge, attaches to negligence…

रजस्तमश्चाभिभूय सत्त्वं भवति भारत । रजः सत्त्वं तमश्चैव तमः सत्त्वं रजस्तथा ॥

Now sattva prevails, having overpowered rajas and tamas, O Bharata; now rajas prevails over sattva and tamas; now tamas …

सर्वद्वारेषु देहेऽस्मिन् प्रकाश उपजायते । ज्ञानं यदा तदा विद्याद्विवृद्धं सत्त्वमित्युत ॥

When light/illumination arises through all the gates of this body — then one should know that sattva is flourishing.…

लोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा । रजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ ॥

Greed, activity, undertaking of actions, restlessness, longing — these arise when rajas is flourishing, O best of Bharat…

अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च । तमस्येतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन ॥

Darkness (aprakasha), inactivity (apravrtti), negligence (pramada), and delusion (moha) — these arise when tamas is flou…

यदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत् । तदोत्तमविदां लोकान् अमलान्प्रतिपद्यते ॥

If the embodied one meets death (pralaya) when sattva is flourishing — then one attains the stainless worlds of those wh…

रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते । तथा प्रलीनस्तमसि मूढयोनिषु जायते ॥

Meeting death in rajas, one is born among those attached to action; dying in tamas, one is born in the wombs of the delu…

कर्मणः सुकृतस्याहुः सात्त्विकं निर्मलं फलम् । रजसस्तु फलं दुःखं अज्ञानं तमसः फलम् ॥

The fruit of good (sattvic) action is said to be pure and stainless; the fruit of rajasic action is pain; the fruit of t…

सत्त्वात्सञ्जायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च । प्रमादमोहौ तमसो भवतोऽज्ञानमेव च ॥

From sattva arises knowledge; from rajas, greed alone; and from tamas arise negligence (pramada), delusion (moha), and i…

ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः । जघन्यगुणवृत्तिस्था अधो गच्छन्ति तामसाः ॥

Those established in sattva go upward; the rajasic remain in the middle; those situated in the lowest quality (tamas) go…

नान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टानुपश्यति । गुणेभ्यश्च परं वेत्ति मद्भावं सोऽधिगच्छति ॥

When the seer perceives no agent other than the gunas, and knows what is higher than the gunas — that one attains My sta…

गुणानेतानतीत्य त्रीन् देही देहसमुद्भवान् । जन्ममृत्युजरादुःखैः विमुक्तोऽमृतमश्नुते ॥

The embodied one, having transcended these three gunas that are the origin of the body, is freed from birth, death, old …

अर्जुन उवाच । कैर्लिङ्गैस्त्रीन्गुणानेतान् अतीतो भवति प्रभो । किमाचारः कथं चैतांस् त्रीन्गुणानतिवर्तते ॥

Arjuna said: O Lord, what are the signs (linga) of one who has transcended these three gunas? What is their conduct? And…

प्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव । न द्वेष्टि संप्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति ॥

Neither hating illumination (sattva), nor activity (rajas), nor delusion (tamas) when they arise — nor longing for them …

उदासीनवदासीनो गुणैर्यो न विचाल्यते । गुणा वर्तन्त इत्येवं योऽवतिष्ठति नेङ्गते ॥

One who is seated like a witness (udasina), not disturbed by the gunas, standing firm in the recognition 'the gunas are …

समदुःखसुखः स्वस्थः समलोष्टाश्मकाञ्चनः । तुल्यप्रियाप्रियो धीरः तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः ॥

Equal in pleasure and pain; self-reliant (sva-stha); for whom a clod, a stone, and gold are the same; equal-minded towar…

मानापमानयोस्तुल्यः तुल्यो मित्रारिपक्षयोः । सर्वारम्भपरित्यागी गुणातीतः स उच्यते ॥

Equal in honor and dishonor; equal toward the party of friends and enemies; abandoning all undertakings (sarvarambha-par…

मां च योऽव्यभिचारेण भक्तियोगेन सेवते । स गुणान्समतीत्यैतान् ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥

And whoever serves Me with the unswerving yoga of devotion — transcending these gunas — is fit to become Brahman.…

ब्रह्मणो हि प्रतिष्ठाहं अमृतस्याव्ययस्य च । शाश्वतस्य च धर्मस्य सुखस्यैकान्तिकस्य च ॥

For I am the abode (pratishtha) of Brahman — the immortal and the imperishable — of eternal dharma and of absolute (ekan…