Bhagavad Gita Chapter 15

ऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम् । छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ॥

The imperishable Ashvattha tree, with roots above and branches below — the Vedic hymns are its leaves. One who knows it …

अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखा गुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाः । अधश्च मूलान्यनुसन्ततानि कर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके ॥

Its branches spread below and above, nourished by the gunas; the sense-objects are its buds. Below too its roots extend …

न रूपमस्येह तथोपलभ्यते नान्तो न चादिर्न च सम्प्रतिष्ठा । अश्वत्थमेनं सुविरूढमूलमसङ्गशस्त्रेण दृढेन छित्त्वा ॥

Its form is not perceived here as it truly is — no end, no beginning, no foundation can be found. This Ashvattha with it…

ततः पदं तत्परिमार्गितव्यं यस्मिन्गता न निवर्तन्ति भूयः । तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी ॥

Then one should seek that place from which, having gone, one does not return again — taking refuge in that Primal Person…

निर्मानमोहा जितसङ्गदोषा अध्यात्मनित्या विनिवृत्तकामाः । द्वन्द्वैर्विमुक्ताः सुखदुःखसंज्ञैः गच्छन्त्यमूढाः पदमव्ययं तत् ॥

Free from pride and delusion, with the evil of attachment conquered, ever dwelling in the Self, desires quenched, freed …

न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः । यद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम ॥

That place is not illumined by the sun, nor by the moon, nor by fire. Going there, one does not return. That is My supre…

ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः । मनःषष्ठानीन्द्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति ॥

An eternal portion of Myself, having become a living being in the world of the living, draws to itself the senses — with…

शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः । गृहीत्वैतानि संयाति वायुर्गन्धानिवाशयात् ॥

When the lord (jiva-ishvara) acquires a body and when he departs from it, he takes these (senses) along — as the wind ca…

श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च । अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते ॥

Presiding over hearing, sight, touch, taste, and smell — and the mind — he experiences the sense-objects.…

उत्क्रामन्तं स्थितं वापि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् । विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः ॥

The deluded do not perceive him as he departs, dwells, or experiences, united with the gunas. Those with the eye of know…

यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् । यतन्तोऽप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः ॥

The yogis who strive see him in themselves. But those of unrefined selves (akrtatmanah), even while striving, do not see…

यदादित्यगतं तेजो जगद्भासयतेऽखिलम् । यच्चन्द्रमसि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मामकम् ॥

Know that splendor of the sun which illumines the entire world, which is in the moon and in fire — that splendor is Mine…

गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा । पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः ॥

Entering the earth, I support all beings with My energy. Having become the watery moon (Soma), I nourish all plants.…

अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः । प्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम् ॥

Having become Vaishvanara (the digestive fire), I dwell in the body of breathing beings. Joined with the prana and apana…

सर्वस्य चाहं हृदि सन्निविष्टो मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनं च । वेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो वेदान्तकृद्वेदविदेव चाहम् ॥

And I am seated in the hearts of all; from Me are memory, knowledge, and their removal. I am indeed to be known by all t…

द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च । क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते ॥

There are two Purushas in the world: the perishable (Kshara) and the imperishable (Akshara). All beings are the Kshara; …

उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः । यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः ॥

But beyond these two is the Supreme Person (Uttama Purusha) — called the Paramatman — who, pervading the three worlds, s…

यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः । अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः ॥

Because I transcend the Kshara, and am higher even than the Akshara — therefore, in the world and in the Vedas I am know…

यो मामेवमसम्मूढो जानाति पुरुषोत्तमम् । स सर्वविद्भजति मां सर्वभावेन भारत ॥

One who is not deluded, who knows Me thus as Purushottama — he knows all, and worships Me with his whole being, O Bharat…

इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयानघ । एतद्बुद्ध्वा बुद्धिमान्स्यात् कृतकृत्यश्च भारत ॥

Thus this most secret teaching has been declared by Me, O sinless one. Knowing this, one becomes wise and has accomplish…