Bhagavad Gita Chapter 3

अर्जुन उवाच । ज्यायसी चेत्कर्मणस्ते मता बुद्धिर्जनार्दन । तत्किं कर्मणि घोरे मां नियोजयसि केशव ॥ १ ॥

Arjuna said: O Janardana, O Kesava, if You consider that intelligence (buddhi) is superior to fruitive work (karma), the…

व्यामिश्रेणेव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव मे । तदेकं वद निश्चित्य येन श्रेयोऽहमाप्नुयाम् ॥ २ ॥

My intelligence is bewildered by Your seemingly mixed instructions. Therefore, please tell me definitively which single …

श्रीभगवानुवाच । लोकेऽस्मिन् द्विविधा निष्ठा पुरा प्रोक्ता मयानघ । ज्ञानयोगेन साङ्ख्यानां कर्मयोगेन योगिनाम् ॥ ३ ॥

The Blessed Lord said: O sinless one, in this world I have spoken of two paths from the beginning — the path of knowledg…

न कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्नुते । न च सन्न्यसनादेव सिद्धिं समधिगच्छति ॥ ४ ॥

A person cannot attain freedom from karmic reactions (naiṣkarmya) simply by abstaining from work; nor can anyone attain …

न हि कश्चित्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत् । कार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिजैर्गुणैः ॥ ५ ॥

No one can remain without action even for a moment. Every person is helplessly driven to act by the qualities (guṇas) bo…

कर्मेन्द्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन् । इन्द्रियार्थान्विमूढात्मा मिथ्याचारः स उच्यते ॥ ६ ॥

One who restrains the organs of action yet dwells mentally on sense objects — that self-deluded person is called a prete…

यस्त्विन्द्रियाणि मनसा नियम्यारभतेऽर्जुन । कर्मेन्द्रियैः कर्मयोगमसक्तः स विशिष्यते ॥ ७ ॥

But one who controls the senses by the mind, O Arjuna, and engages the organs of action in karma-yoga, remaining unattac…

नियतं कुरु कर्म त्वं कर्म ज्यायो ह्यकर्मणः । शरीरयात्राऽपि च ते न प्रसिद्ध्येदकर्मणः ॥ ८ ॥

Perform your prescribed duty (niyata karma), for action is better than inaction. Even the mere maintenance of your body …

यज्ञार्थात्कर्मणोऽन्यत्र लोकोऽयं कर्मबन्धनः । तदर्थं कर्म कौन्तेय मुक्तसङ्गः समाचर ॥ ९ ॥

This world is bound by action other than that performed for the sake of yajna (sacrifice). Therefore, O son of Kunti, pe…

सहयज्ञाः प्रजाः सृष्ट्वा पुरोवाच प्रजापतिः । अनेन प्रसविष्यध्वमेष वोऽस्त्विष्टकामधुक् ॥ १० ॥

In the beginning, the Lord of Creatures (Prajāpati) created human beings together with yajna and declared: 'By this you …

देवान्भावयतानेन ते देवा भावयन्तु वः । परस्परं भावयन्तः श्रेयः परमवाप्स्यथ ॥ ११ ॥

Nourish the devas with this yajna, and let the devas nourish you in return. By mutually sustaining one another in this w…

इष्टान्भोगान्हि वो देवा दास्यन्ते यज्ञभाविताः । तैर्दत्तानप्रदायैभ्यो यो भुङ्क्ते स्तेन एव सः ॥ १२ ॥

The devas, nourished by yajna, will bestow upon you all desired enjoyments. But whoever enjoys these gifts without offer…

यज्ञशिष्टाशिनः सन्तो मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषैः । भुञ्जते ते त्वघं पापा ये पचन्त्यात्मकारणात् ॥ १३ ॥

The virtuous who eat only the remnants of yajna are freed from all sins. But those sinners who cook food only for themse…

अन्नाद्भवन्ति भूतानि पर्जन्यादन्नसम्भवः । यज्ञाद्भवति पर्जन्यो यज्ञः कर्मसमुद्भवः ॥ १४ ॥

From food come all beings; from rain comes food; from yajna comes rain; and yajna is born of action (karma).…

कर्म ब्रह्मोद्भवं विद्धि ब्रह्माक्षरसमुद्भवम् । तस्मात्सर्वगतं ब्रह्म नित्यं यज्ञे प्रतिष्ठितम् ॥ १५ ॥

Know that action (karma) originates from the Vedas (Brahman), and the Vedas originate from the imperishable Absolute (Ak…

एवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः । अघायुरिन्द्रियारामो मोघं पार्थ स जीवति ॥ १६ ॥

O Partha, one who does not follow this wheel of creation set in motion — who lives in sin, indulging only the senses — l…

यस्त्वात्मरतिरेव स्यादात्मतृप्तश्च मानवः । आत्मन्येव च सन्तुष्टस्तस्य कार्यं न विद्यते ॥ १७ ॥

But for the person who delights only in the Self, who is satisfied only in the Self, and who is content only in the Self…

नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन । न चास्य सर्वभूतेषु कश्चिदर्थव्यपाश्रयः ॥ १८ ॥

Such a person has no purpose to be served by acting, nor any purpose in not acting. Nor does such a person depend upon a…

तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर । असक्तो ह्याचरन्कर्म परमाप्नोति पूरुषः ॥ १९ ॥

Therefore, always perform your duty without attachment. By performing action without attachment, a person attains the Su…

कर्मणैव हि संसिद्धिमास्थिता जनकादयः । लोकसंग्रहमेवापि सम्पश्यन्कर्तुमर्हसि ॥ २० ॥

It was by action alone that Janaka and others attained perfection. You should also act, keeping in view the welfare and …

यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः । स यत्प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते ॥ २१ ॥

Whatever a great person does, others follow. Whatever standard that person sets, the world follows.…

न मे पार्थास्ति कर्तव्यं त्रिषु लोकेषु किञ्चन । नानवाप्तमवाप्तव्यं वर्त एव च कर्मणि ॥ २२ ॥

For Me, O Arjuna, there is no duty to be performed in any of the three worlds. There is nothing I have not obtained, nor…

यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतन्द्रितः । मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः ॥ २३ ॥

For if I ever ceased to act tirelessly, O Arjuna, all people would follow my path in every way.…

उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम् । सङ्करस्य च कर्ता स्यामुपहन्यामिमाः प्रजाः ॥ २४ ॥

If I were to cease from action, these worlds would fall into ruin. I would be the cause of confusion (saṃkara) and would…

सक्ताः कर्मण्यविद्वांसो यथा कुर्वन्ति भारत । कुर्याद्विद्वांस्तथासक्तश्चिकीर्षुर्लोकसंग्रहम् ॥ २५ ॥

As the ignorant act with attachment to their work, O Bharata, so should the wise act — but without attachment — seeking …

न बुद्धिभेदं जनयेदज्ञानां कर्मसङ्गिनाम् । जोषयेत्सर्वकर्माणि विद्वान्युक्तः समाचरन् ॥ २६ ॥

The wise person should not unsettle or confuse the minds (buddhi-bheda) of the ignorant who are still attached to action…

प्रकृतेः क्रियमाणानि गुणैः कर्माणि सर्वशः । अहंकारविमूढात्मा कर्ताहमिति मन्यते ॥ २७ ॥

All actions are everywhere being performed by the gunas of prakṛti. But the one whose self is deluded by ego (ahaṅkāra) …

तत्त्ववित्तु महाबाहो गुणकर्मविभागयोः । गुणा गुणेषु वर्तन्त इति मत्वा न सज्जते ॥ २८ ॥

But the knower of the truth, O mighty-armed, understanding the distinction between the gunas and actions, knows that the…

प्रकृतेर्गुणसंमूढाः सज्जन्ते गुणकर्मसु । तानकृत्स्नविदो मन्दान्कृत्स्नविन्न विचालयेत् ॥ २९ ॥

Those confused by the gunas of nature become attached to actions born of those gunas. The knower of the whole (kṛtsna-vi…

मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा । निराशीर्निर्ममो भूत्वा युध्यस्व विगतज्वरः ॥ ३० ॥

Surrendering all actions to Me, with your mind fixed on the Self (adhyātma), free from desire and possessiveness, fight …

ये मे मतमिदं नित्यमनुतिष्ठन्ति मानवाः । श्रद्धावन्तोऽनसूयन्तो मुच्यन्ते तेऽपि कर्मभिः ॥ ३१ ॥

Those people who always follow this teaching of Mine, with faith (śraddhā) and without envy (anasūyā) — they too are fre…

ये त्वेतदभ्यसूयन्तो नानुतिष्ठन्ति मे मतम् । सर्वज्ञानविमूढांस्तान्विद्धि नष्टानचेतसः ॥ ३२ ॥

But those who, out of envy (abhyasūya), ignore and refuse to follow this teaching of Mine — know them to be confused in …

सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि । प्रकृतिं यान्ति भूतानि निग्रहः किं करिष्यति ॥ ३३ ॥

Even a wise person acts according to their own nature. All beings follow their nature. What will repression accomplish?…

इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ । तयोर्न वशमागच्छेत्तौ ह्यस्य परिपन्थिनौ ॥ ३४ ॥

Attraction (rāga) and aversion (dveṣa) toward their respective sense objects are situated in each sense. One should not …

श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात् । स्वधर्मे निधनं श्रेयः परधर्मो भयावहः ॥ ३५ ॥

Better is one's own dharma, though imperfectly performed, than the dharma of another well performed. Death in one's own …

अर्जुन उवाच । अथ केन प्रयुक्तोऽयं पापं चरति पूरुषः । अनिच्छन्नपि वार्ष्णेय बलादिव नियोजितः ॥ ३६ ॥

Arjuna said: O Varshneya, then what is it that impels a person to commit sinful acts, even against their own will — as i…

श्रीभगवानुवाच । काम एष क्रोध एष रजोगुणसमुद्भवः । महाशनो महापाप्मा विद्ध्येनमिह वैरिणम् ॥ ३७ ॥

The Blessed Lord said: It is desire alone, and it is wrath — born from the quality of rajas — all-devouring and supremel…

धूमेनाव्रियते वह्निर्यथाऽऽदर्शो मलेन च । यथोल्बेनावृतो गर्भस्तथा तेनेदमावृतम् ॥ ३८ ॥

As fire is covered by smoke, as a mirror is covered by dust, and as an embryo is enveloped in the womb — so is knowledge…

आवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनो नित्यवैरिणा । कामरूपेण कौन्तेय दुष्पूरेणानलेन च ॥ ३९ ॥

O son of Kunti, knowledge is covered by this eternal enemy of the wise — desire — which is like an insatiable fire (duṣp…

इन्द्रियाणि मनो बुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते । एतैर्विमोहयत्येष ज्ञानमावृत्य देहिनम् ॥ ४० ॥

The senses, mind, and intellect are said to be the seat (adhiṣṭhāna) of desire. Through these, it deludes the embodied s…

तस्मात्त्वमिन्द्रियाण्यादौ नियम्य भरतर्षभ । पाप्मानं प्रजहि ह्येनं ज्ञानविज्ञाननाशनम् ॥ ४१ ॥

Therefore, O best of the Bharatas, controlling the senses first, slay this sinful one — desire — which destroys both kno…

इन्द्रियाणि पराण्याहुरिन्द्रियेभ्यः परं मनः । मनसस्तु परा बुद्धिर्यो बुद्धेः परतस्तु सः ॥ ४२ ॥

The senses are superior to the gross body; the mind is superior to the senses; the intellect is superior to the mind. An…

एवं बुद्धेः परं बुद्ध्वा संस्तभ्यात्मानमात्मना । जहि शत्रुं महाबाहो कामरूपं दुरासदम् ॥ ४३ ॥

Thus knowing the Self to be superior to the intellect, O mighty-armed Arjuna, steadying the self through the Self, slay …